پيشگفتار :
برخي از بزرگان و فيلسوفان در تعريف انسان گفته اند : « انسان موجودي است اجتماعي و بارزترين نماد شخصيت انسان ، اجتماعي بودن است.» علاوه بر اين نظريه، بي ترديد اجتماعي بودن يکي از وجوه و ابعاد وجودآادمي است و در متن معناي اجتماعي بودن ارتباطات نهفته است .
بنابر اين ارتباطات انساني مايه تکامل و تعالي شخصيت انسان است و بنابر بعضي ديدگاهها اساس شخصيت انسان را تشکيل مي دهد .
ا رتباطات به طور کلي به دو دسته عمده تقسيم مي شود : ارتباطات ميان فردي و ارتباطات گروهي که از جمله آنها مي توان به ارتباطات ميان نهادها و جامعه اشاره نمود .
ارتباطات گروهي دامنه بسيار گسترده و وسيعي دارد و يکي از شاخه هاي مهم ارتباطات گروهي و اجتماعي روابط عمومي است ، هم به عنوان «فرايند » ارتباطي که ميان سازمانها و موسسات و جامعه پديدار مي شود و هم به عنوان « نهادي » که بخشي از سازمانها را تشکيل مي دهد .
امروزه روابط عمومي را كوشش مدبرانه اي براي ترغيب وتشويق مردم يا نفوذ در افكار آنان با استفاده از وسايل ارتباطي تعريف مي كنند (اميني ،روابط عمومي)
"پروفسور حميد مولانا" معتقد است روابط عمومي در واقع رابطي است بين سازمانها ومردم وسعي دارد كه اهداف سازمانها را براي مردم تشريح واز مردم بيشتر خبرگيري كند وعكس العمل آنان را به تصميم گيران وبه سازمان تحويل دهد.
به طور کلي هدف نهاد روابط عمومي و ارتباطات سازماني عبارت است از : زمينه سازي براي دستيابي سازمان به اهداف خود و تحقق ماموريتهاي سازمان که در اين راستا از وظايفي زير برخوردار است :
1- معرفي سازمان به جامعه ، گروهها و افراد هدف
2- اطلاع رساني در چند قلمرو
الف - اطلاع رساني دردرون سازمان ميان سطوح گوناگون کارمندي و مديريتها
ب- اطلاع رساني در برون سازمان در سطوح منطقه اي ، کشوري و بين المللي
ج - انتقال اطلاعات داخل سازمان به سازمان و مديران و کارکنان .
1-ارتباطات و سازمان
سازمان به يك مجموعه اجتماعي هدفمند و وظيفه مدار گرفته ميشود. مجموعهاي كهيكايك اعضاي آن داراي هدفهاي فردي و مجموعه آن به عنوان يك نظام داراي خط مشيو اهداف سازماني است.
اين مجموعه براي انجام فعاليتهايش به نوعي هماهنگي درچارچوب يك ساختار سازماني نيازمند است كه يكي در رديف وظيفههاي سازمان و ديگريبه عنوان قوانين اجتماعي حاكم بر فعاليتهاي آن قلمداد ميشود.
هيچ سازماني نميتواند درخلاء به وجود آيد يا در آن زيست كند، بلكه همه سازمانها توسط محيطهاي اجتماعي پيرامون كه هم بر آنها اثر ميگذارند و هم متأثر از آنان هستند، احاطه شدهاند.
ارتباط نيزهمچون سازمان; ماهيتي انساني و اجتماعي دارد كه به استثناي نوعي درون فردي آن با دو نفر يا بيشتر شكل ميگيرد. اين عمل، فرايندي است به صورت تعاملي كه با هدف اثر گذاري و ازطريق انتقال معاني با استفاده از نهادها و علائم انجام ميشود.
به عبارتي، حاصل هر كنشارتباطي انتقال انديشه و پيام است. اما از تركيب دو واژه ارتباط و سازمان ميتوان به مفهومجديدي دست يافت كه ارتباط يا ارتباطات سازماني نام دارد.
در ارتباط سازماني كه يكي ازانواع ارتباطات انساني است، چهار ويژگي هدفمندي، ساختارمندي، وظيفه مداري و محاط بودن در محيط در مقايسه با ساير انواع ارتباط ، بيشتر محسوس است.
كارل ويك (1969) فضاي خارج ازسازمان را به عنوان محيط اطلاعاتي نام گذاري كرده كه سازمان همواره در پي تفسير وتبيين و كاهش ابهام در آن محيط است.
ارتباطات سازماني را ميتوان با نگرش فرهنگي نيز مورد بررسي قرار داد. در اينرويكرد محيط دروني و بيرون سازمان داراي فرهنگي قوي يا ممتاز و متشكل از عناصريچون ارزشها، قهرمانان، آداب و رسوم و شبكه فرهنگي توصيف ميشود.
در نگرشفرهنگي به سازمان توجه به روابط با مشتريان نسبت به ساختار ديوان سالار سازماني، ارزشبيشتري پيدا ميكند. در اين رويكرد تصوير و هويت سازماني اهميت دارد. (Va Riel – 1995)
2- فرايند ارتباطات برون سازماني
در رويكرد سيستمي به ارتباطات سازماني با توجه به اصل محاط بودن در محيط، هرمجموعهاي داراي يك مرز نفوذ پذيري و محدوده تبادل اطلاعات است كه وابستگي متقابلآن سيستم و جامعه را به وجود ميآورد.
نظريه پردازاني چون ميير و اسكات (1983)محيط سازماني را به انواع اقتصادي، فن شناختي، اجتماعي و سياسي تقسيم ميكنند.
گرونيكو هالت (1984) اجزاي محيط را به چهار بخش تسهيلاتي (نظير دولت و قانون گذار)،وظيفهاي (كاركنان، مشتريان و بانكها)، اصلي (رقبا و تجار) و انتشار و پخش (جامعه،رسانهها و عامه) تفكيك ميكنند.
به اين ترتيب، ابعاد محيط سازماني كه نوعي محيط اطلاعاتي نيز ناميده ميشود به درون سازمان محدود نميشود، بلكه هر سازمان با بهرهگيرياز كانالها يا پلهاي ارتباطي تلاش در جهت توسعه روابط سازماني دارد كه در يكي از سهسطح نهادي، نمايندگي و فردي صورت ميگيرد.
ايزنبرگ و همكاران (1985) روابط بينسازمانها را در دو بعد ارتباطي و مضمون مراودهاي و به منظور تبادل اطلاعات يا مبادلهمنابع فيزيكي توصيف ميكنند كه به نظر آنها اين دو بعد معمولا از يكديگر جدا نيستند.
در فرايند ارتباط سازماني تعيين مرز محيطي و اينكه چه عناصري نقش اتصال دهنده را بهعهده گيرند، با توجه به كاركرد هر سازمان تفاوت هايي مشاهده ميشود.
آشكارتريننقشهاي اتصال مرزي در يك سازمان را روابط عمومي ها ايفا كند كهمديريت ارتباط بين سازمان و جامعه را به عهده دارد.
جيمز آدامز (1980) اين گونهفعاليتهاي ارتباطي برون سازماني را در پنج گروه دسته بندي ميكند: كسب دادهها وستادهها، غربال دادهها و ستادهها، جستوجو و جمع آوري اطلاعات ، نمايندگي سازماني وحمايت و حفاظت از سازمان.
به طور خلاصه، صاحب نظران براي ارتباطات خارجي يك سازمان نقشهاي گوناگوني رامتصورند، از جمله جمع آوري اطلاعات، حمايت از كاركنان در مقابل اثرهاي منفي محيطي،جذب كاركنان شايسته و افزايش كارايي، تبادل با محيط و، توسعه ارزشهايسازمان، رهبري افكار عمومي يا افزايش آگاهيهاي مردم.
اما در ميان آنها رويكرد سيستميكه بر نظامهاي باز در سازمان تكيه دارد، به نقش روابط عمومي و به تبع آن وسايل ارتباطجمعي در اين عرصه بيشتر اهميت ميدهد.
از نظر محقق روابط انساني ارتباط خارجي موجب بهبود كيفيت زندگي كاركنان سازمانميشود.
در اين ديدگاه ارتباط بروني ميتواند كاركنان را از بحرانهاي منفي محافظت كند و يا تصويرمثبتي از سازمان به محيط بيرون منعكس كند. در مقابل، مدير منابع انساني بر افرادي تأكيدميكند كه روي مرزهاي سازمان قرار دارند. چون وي به دنبال افزايش مشاركت كاركناناست. بنابراين، جذب كاركنان با كيفيت يك وظيفه مهم رابط مرزي خواهد بود. (ميلر - 279: 1337)
نکته ديگري که بايد به آن توجه کرد اين است که ارتباطات و بويژه روابط عمومي ضمن آنکه يک قلمرو تکنيکي و فني دارد داراي قلمرو و دامنه اخلاقي و ارزشي نيز مي باشد .
بنابر اين روابط عمومي هم يک فن است هم يک دانش و هم يک قلمرو مهم اخلاقي و ارزشي انسان است .
روابط عمومي در شکل نوين آن داراي سه بعد مي باشد :
§ دانشي است که بر پايه دانشهاي بنيادي ديگر استوار شده و علمي است کاربردي مبتني بر علوم و دانشهاي پايه از قبيل ک جامعه شناسي ، روانشناسي و ساير علوم مرتبط در اين قلمرو .
§ بعد دوم آن حوزه تکنيکي و فني و روش برقراري ارتباط و روابط عمومي است .
§ بعد سوم آن قلمرو اخلاقي و ارزشي روابط عمومي است .
با توجه به سه بعد روابط عمومي در بالا به انها اشاره شد روابط عمومي اگر بخواهد در يک کشور يا در عرصه بين المللي از جايگاه ممتازي برخوردار شود بايد در هر سه حوزه تقويت شود هم در حوزه دانش و هم در حوزه تکنيک و هم در حوزه اخلاق .
بنابراين فعاليت ها در عرصه روابط عمومي نبايد تنها به دو حوزه دانش و تکنيک منحصر شود بلکه بايد همواره متوجه باشيم که حوزه روابط عمومي و ارتباطات داراي سه ضلع است که اين سه ضلع بايد به درستي تنظيم شود و متصديان و مسولان ارتباطات در هر نهاد و سازماني هم به گسترش علم و دانش ارتباطات و روابط عمومي ، هم به گسترش شيوه ها و روشها و ابعاد تکنيکي قضيه پرداخته و در عين حال از ابعاد اخلاقي و ارزشي اين قلمرو مهم نيز غفلت نورزند .
3-ضرورت وجود اصول اخلاقي در روابط عمومي
همانطور كه اشاره شد از سه وجه ذكر شده در روابط عمومي ، ارزش ها و اخلاق در روابط عمومي نقش كليدي را ايفا مي نمايد . سيستم ارزش ها در جامعه سنتي ايراني ، نظام مدوني را در اختيار مديران قرار مي دهد .
"اخلاق" عبارت است از سيستم ارزشها و معيارهايي که شخص بر اساس آن تشخيص مي دهد و مي پذيرد که چه چيزي درست ، براساس حق و حقيقت ، عادلانه منصفانه ، روا ، بدون تزوير و ريا مي باشد .
اخلاق حاصل اصول پذيرفته شده اي است که خوب و بد را در رفتار تعيين مي کند .سيستم ملاکها و معيارهاي فرد بر اساس اعتقادات ارزشي و ارزشهاي فرهنگي و هنجارهاي اجتماعي و بر اساس معيارهاي حرفه اي به وجود مي آيد و جهت و سوي رفتار فرد را تعيين مي کند .( مير سعيد قاضي ،ص 82 )
بنابراين و با توجه به تعريفي که از اخلاق عنوان شد دلايل توجه به ارزشهاي اخلاقي در روابط عمومي درزير آورده مي شود :
- اصول اخلاقي راهنماي عمل و الگوي کار در برابر همه مسئولين و کارگزاران روابط عمومي قرار مي دهد .
- مديريت سازمان با اشنايي با اصول اخلاق در روابط عمومي انتظارات و توقعات خود را با اين اصول تتبيق مي دهد .
- حرفه روابط عمومي با توجه به اين اصول از فعاليت هاي ديگر تميز داده مي شود .
( مير سعيد قاضي ، ص 83 )
4-مقررات اخلاقي روابط عمومي در اساسنامه انجمن بين المللي روابط عمومي
اين مقررات که در اين جا عينا ذکر مي شود با کمي تغييرات در اساسنامه انجمن هاي ملي روابط عمومي همه کشور ها آمده و کليه اعضاي اين انجمن ها ملزم به رعايت آن هستند .
(( هر يک از اعضا انجمن بين المللي روابط عمومي بايد تعهد نمايند که :
1- در انجام امور مربوط به حرفه خود اصول اخلاقي و مقررات اعلاميه جهاني حقوق بشر را رعايت کنند .
2- به شخصيت افراد احترام گذاشته و هميشه به خاطر داشته باشند که هر فرد در نحوه قضاوت و نظريه خود ازاد است .
3- موجبات اخلاقي و رواني و فکري لازم را براي تبادل نظر واقعي فراهم سازد و حق بيان و اظهار نظر را براي کليه اشخاص ذينفع قائل شود .
4- در تمام موارد طوري رفتار کند که کنافع کليه اشخاص ذينفع به وسيله ايجاد ارتباط دائم به علائق و حوائج عمومي از يک طرف و سازمان مربوطه از طرف ديگر محفوظ بماند .
5- کليه قول و قرارهاي خود را محترم شمارد و طوري انها را امجام دهد که منجر به اختلال و نابساماني نشود و در تمام موارد رعايت شرافت و وفاداري را به عمل اورد و اعتماد مشتريان و کارفرمايان سابق و کنوني خود را حفظ کند .
6- حقيقت را تابع ملاحظات ديگر قرار ندهد .
7- اخبار و اطلاعاتي را که متکي به حقايق تحقيق نشده و يا حقايق قابل تحقيق نباشد منتشر نسازد .
8- به کارها و پيشه هايي که به شرافت اخلاقي و شخصيت و احترام اشخاص لطمه مي رساند کمک نکند .
9- از فنون و طريقه هايي که اشخاص را به طور ناخود اگاه تحت تاثير قرار دهد و انها را وادار به اعمال غير عاقلانه نموده و بدينوسيله موجب سلب مسئوليت از انان نسبت به اعمال خود گردد استفاده نکند .
5-دلايل ناديده گرفته شدن اصول اخلاقي در روابط عمومي ها
1- شخصيت غير اخلاقي و غير شرافتمندانه مدير موسسه و مدير روابط عمومي
2- عدم اطلاع از دانش تخصصي مديريت و روابط عمومي و استانداردها و ضوابط اخلاقي و حرفه اي آن .
3- تمايل بيش از حد متعارف در دستيابي به اهداف کوتاه مدت بدون در نظر گرفتن حساسيت و ظرافت اين امر و ناديده گرفتن مشکلات و مصائبي که در اينده بروز خواهد کرد .
4- عدم اعتماد به نفس و ضعف شخصيت مسئول روابط عمومي .
6-معيارها و ضوابط اخلاقي در حوزه ارتباطات و روابط عمومي
چنانچه در بخشهاي قبلي گفته شد اگر بخواهيم با يک نگاه نرم افزاري و انساني به روابط عمومي نگاه کنيم بايد در کنار بعد علمي و بعد تکنيکي و روشي به بعد اخلاقي و ارزشي هم توجه کنيم که در اين جا به دو بخش از ارزشهاي مثبت و ارزشهاي منفي در حوزه روابط عمومي و ارتباطات اشاره مي کنيم :
بخش اول :ضوابط و معيارهاي ايجابي و اثباتي که بايد در حوزه روابط عمومي مورد عنايت و اهتمام قرار گيرد تا سازمان بتواند به اهداف مورد نظر خود و در سايه رعايت ارزشها و اصول اخلاقي دست يابد .بخشي از اين ضوابط را مي توان اينگونه ذكر كرد :
1. اطلاع رساني صحيح : اطلاعاتي که از درون سازمان به بيرون منتقل مي شود بايد اطلاعات درستي باشد همچنين اطلاعاتي که قرار است از مسئولان يک سازمان به کارکنان آن برسد و اطلاعاتي که از بيرون سازمان به درون آن منتقل شود بايد صحت داشته باشد .
2. دقت و امانت در اطلاعات :
يک مدير روابط عمومي بايد نهايت دقت و امانت را در انتقال اطلاعات از خود نشان دهد . يکي از وظايفي که روابط عمومي ها به عنوان وظيفه اصلي از آن ياد مي کنند و در گفته هاواظهارات تخصصي به عنوان يک شاخصه جدي در موفقيت يا عدم موفقيت به آن تکيه مي کنند مقوله شفاف سازي و پاسخگوئي است ، که در واقع در محافل و مجالس خصوصي و عمومي و در روياروئي با مخاطبان و مراجعه کنندگان به سازمان و همچنين در برخورد با اربابان جرايد وخبرنگاران رسانه هاي ارتباط جمعي سعي مي نمايند با برخي رفتار تصنعي و جملات کليشه اي و از پيش تعيين شده به وظيفه سازماني و رسالت حرفه اي خود جامه عمل بپو شانند و گاهي با اتکاء به اين شيوه مؤدبانه و از پيش تعريف شده موفق مي شوند که بتوانند گليم شان را آب بيرون بکشند و گاهي به واسطه شرايط و موقعيت خاص که افراد ايجاد مي نمايند روابط عمومي را دچار دست انداز و چالش جدي مي سازند ،
3.شفاف سازي و پاسخ گويي:
در يکي دو سال اخير با پررنگ شدن بحث پاسخگوئي و شفاف سازي ، رسانه ها و مردم به عنوان يک حق قانوني و مسلم آن را از مسئولين و روابط عمومي ها مطالبه مي نمايند و اين موضوع کار را براي روابط عمومي ها مشکل و دشوار کرده است . در عين حال روابط عمومي ها مجبورند به لحاظ جايگاه سازماني خود را نسبت به شرايط پيش آمده ازصرافت نيندازند.
4. بهره مندي از تكنولوژي روز :
بنابراين برخي از روابط عمومي ها با روآوري به فناوري و تکنولوژي جديد و بکارگيري ابزار و فنون نو سعي مي نمايند اين خلاء را جبران نمايند و حداقل با استفاده از تغيرات ايجاد شده ظاهرداستان پاسخگوئي را رعايت نمايند اما نکته اصلي و اساسي که در رابطه با بحث پاسخگوئي و شفاف سازي که مي بايد.
علاوه بر شيوه هاو روشهاي پاسخگوئي، به لحاظ کيفي مورد تعمق و تامل قرار گيرد در واقع محتوا و حقايقي است که درقالب پيام منعکس مي گردد و در اختيار مخاطبان درون سازماني و برون سازماني و مخاطبان خاص و عام و رسانه ارتباط جمعي قرار داده شود يا اينکه پاسخي است که درجواب سوال پرسشگري که درهر در جايگاه ومنزلت و در هر ابعاد و اشکال مختلف است ، مطرح مي گردد و يا عملکرد وفعاليتي است که در سطح سازمان اتفاق مي افتد و مي بايد در دسترس همگان قرار داده شود ،و يا نکته مبهم و تاريکي است که بايد توسط روابط عمومي روشن گردد .
در همه اين موارد آگر بخواهيم به واسطه مصلحت انديشي ويا منافع شخصي و يا حب و بغض فردي ويارضايت مسئولين، حقايق و مصالح عمومي و جمعي رافداي آن سازيم و بر اين اشتباه که در برخي از مواقع تعمدي و در پاره اي از مواقع غير عمدي و به ناچار صورت مي گيرد پافشاري کنيم و يا با رو آوردن به پنهان کاري بر اين اشتباهات فاحش سرپوش گذاري نمايند حجت برروابط عمومي تمام است و تکليف کار مشخص است ،اگر چه رخدادهايي از اين دست در سطح روابط عمومي هاي جهان سوم امري کاملا طبيعي به نظر مي رسد و ليکن در جامعه روابط عمومي ايران بايد به عنوان يک چالش و يک آسيب جدي از آن ياد کرد و اين اتفاق شايد ريشه در مسائلي از قبيل:
1-نبودن بستر و شرايط لازم در امر پاسخگوئي
2-فقدان ابزار و سازو کارهاي مناسب و جديد در زمينه پاسخگوئي و شفاف سازي
3-ضعف تخصصي در زمينه روابط عمومي در سطح مديران و کار شناسان روابط عمومي
4-فقدان سيستم هاي آموزشي و عدم توجه جدي به مقوله آموزش به عنوان يک نياز ضروري
5-عدم اشراف و آگاهي نسبت به فلسفه وجودي روابط عمومي در سطح مد يرا ن عالي
6-استفاده و داشتن نگاه ابزاري نسبت به روابط عمومي
7-عدم امنيت شغلي
8-ترس از بيکاري و در گير شدن با مشکلات معيشتي و اقتصادي
9-عدم سنخيت ما بين افراد و پستهاي تخصصي
10-عدم نظارت کارامد و جدي
11-دغدغه هاي مالي و معيشتي
7-چارچوب هاي اطلاع رساني در روابط عمومي ها
-اطلاع رساني به هنگام و به موقع : در ضمن اينکه تبادل اطلاعات بايد درست و دقيق باشد بايد به هنگام نيز باشد زيرا انتقال دير هنگام اطلاعات مايه خسارت جامعه و عقب افتادن احاد جامعه از بهره گيري درست از اين اطلاعات مي شود .
- انتقال منصفانه اطلاعات : شايسته است که نهاد روابط عمومي افزون بر انتقال نقاط قوت به انتقال نقاط ضعف و مشکلات هم توجه نمايد تا زمينه نقد و بررسي و تحول و اصلاح سازمان فراهم ايد و در اين مسير بايد با شفافيت انصاف و جامع نگري اقدام نمود .
-رعايت ضوابط و امنيت اجتماعي و اخلاقي در تبادل اطلاعاتي : اصل بر انتقال متقابل اطلاعات ميان نهادهاي عمومي و همه جامعه است .اما در عين حال در موارد خاصي ممکن است امنيت اجتماعي و سياسي دچار اختلال گردد که بايد به عنوان يک استثنا مورد توجه قرار گيرد .
- رعايت ضوابط اخلاقي در استفاده از تکنيکها و روشها : از اصول مهم اخلاقي در حوزه روابط عمومي عدم استفاده از شيوه هاي غير اخلاقي و شرعي است .
- گزينش بهترين شيوه ها و برترين ابزارها در مبادله اطلاعات
- رعايت کرامت انساني و منزلت انساني مخاطبان و جامعه : تاکيد بر اينکه ذهن و ضمير انها بمباران اطلاعات بيجا نشود و در اتخاذ شيوه ها و روشها کرامت انسانها حفظ شود و کراوت انساني در تبادل اطلاعات سرکوب نشود .
- رعايت حدود و شوون و نقش مديران و مسئولان و کارکنان : کساني که در يک نهاد فعاليت مي کنند بايد به طور منصفانه معرفي شوند سهم هر يک به درستي منتقل شود و در انتقال انها حقوق افراد مورد بي اعتنايي قرار نگيرد .
اعتماد سازي و کاهش فاصله ميان نهادهاي حکومت و احاد جامعه و ميان مسئولان و کارکنان در درون يک نهاد .
اين موارد فهرستي از اصول ارزشهاي اخلاقي در ارتباط با روابط عمومي بود .
بخش دوم آسيب ها و مخاطرات :
دراين بخش به ارزشهاي منفي و آسيب ها و مخاطرات روابط عمومي از ديد اخلاقي مي نگريم .
-ابتلا به خلاف واقع گويي و دروغ و انتقال اطلاعات غلط
- بزرگنمايي و مبالغه در معرفي نقاط قوت يا نقاط ضعف که مي تواند به جامعه نهاد و سازمان لطمه وارد کند .
-کوچک نمايي و کمتر نشان دادن واقعيتها
- رقابتهاي نابجا و تخريبي ميان نهادهاي اطلاع رسان که موجب لغزشها و اسيبها مي گردد .
- عدم رعايت عدالت در حقوق و فعاليتهايي که افراد و اشخاص انجام مي دهند .
- عدم سلب اعتماد عمومي يا وارد نمودن لطمه به حريم افراد به بهانه دستيابي به اهداف سازمان .
- سلب اختيار و مجبور ساختن ديگران به اين معني که در گزارش و اطلاع رساني چنان خلاف واقعيت نشان داده شود که فرد از اختيار و انتخاب خود دور شود .
8-روابط عمومي و ارتباط با رسانه ها
روزنامه وال استريت ژورنال يکي از انتشارات اصلي نخبگان امريکا در 13 دسامبر 2005 تيتر صفحه اول خود را به خلاف کاري و روشهاي نادرست روابط عمومي و بازاريابي شرکتهاي بزرگ امريکا در در مجلات و فصلنامه هاي پزشکي ان کشور اختصاص داده بود .
اين روزنامه که نبض صنعتي تجاري و بانکي امريکا را تحت نظر دارد گزارش داد تعداد زيادي از مقالاتي که در مجلات علمي امريکا تحت نام پژوهشگران و دانشمندان سرشناس دانشگاهي منتشر مي شود در حقيقت توسط نويسندگان ناشناس نوشته شده است که از طرف بنگاههاي روابط عمومي و تبليغاتي استخدام شده و هزينه انها را شرکتهاي بزرگ داروسازي پرداخت مي کنند .منظور اصلي اين مقالات ترويج محصولات دارويي اين کارخانه جات و موسسات تجاري است .( مولانا ،نشر اکاذيب در روابط عمومي )
9-خصوصيات مسئولين روابط عمومي
تنوع كارهاي روابط عمومي و حساسيت اين مسئوليت ايجاب مي كند كه عاملان و كارگزاران آن علاوه بر آگاهي از رموز حرفه خود با بسياريديگر از رشته هاي علوم آشنا باشند.
به همين علت سپردن كاري تا اين حد مهم و در عين حال سنگين به كساني كه در اين حرفه سررشته و تجربه كافي ندارند نه تنهاصحيح نيست بلكه دور از شرط عقل است زيرا اگر كوششهاي آنان از مسير صحيح و باروشن بيني خاصي انجام نپذيرد.
ضمن اينكه به نتيجه مطلوب نمي رسد احتمال آن نيز مي رود كه يك اشتباه كوچك و بي توجهي يا كج سليقگي اثرات زيان بخشي بجايگذارد و همه تلاشها را نقش بر آب كند.
پس كارآزمودگي و پختگي و اطلاع دقيق ازمباني اين حرفه يكي از شرايط حتمي اشتغال بدين كار است بخصوص كه دايره عملدفاتر روابط عمومي بسيار وسيع است و متصديان آن بايد با استفاده از معلومات واطلاعات لازم و آگاهي از برخي رشته هاي ديگر قدم در اين راه بگذارند تا نتيجهمطلوب را بگيرند در اين راستا به بخشي از ويژگيها و
خصوصيات مسئول روابط عمومي اشاره مي کنيم :
- مسئول روابط عموميبايد درارتباط نوشتاري وگفتاري داراي مهارت وتجربه باشد - - قدرت قضاوت صحيح ، اعتماد به نفس و اتخاذ تصميم درست در لحظات سخت وبحراني را داشته باشد از قدرت دريافت نقطه نظرهاي مديران و توانايي تنظيم كار خود و پيش بردن برنامهها بدون راهنمايي ديگران برخوردار باشد
- . بايد دروغ نگويد ، لاف نزند ، وعده دروغين ندهد امر كوچكي را بزرگ و بزرگيرا كوچك نكند در فكر موفقيتهاي نزديك نباشد و تحت فشار ديگران اقدامات غيراخلاقي را نپذيرد.
- قدرت تجزيه و تحليل مسائل محيط كار را داشته باشد ، موقعيت هاي پيش آمده رابه سرعت درك كند و آثار نهايي مسائل را پيش بيني نمايد
- اصول فلسفه و واقعيات سازمان خود را به خوبي بشناسد. داشتن تخصص در رشته روابط عمومي و تسلط بر تكنيكهاي آن و تسلط بر كارهايرسانه هاي گروهي و فراگيري فنون تشويق ، ترغيب و تبليغ ديگران و تسلط بر تكنيكهايترويج و اشاعه افكار از خصوصيات مهم مسئولين روابط عمومي است
- مسئول روابط عموميبايد پيرامون دانش مديريت و نحوه عمل سازمان اطلاعاتكافي داشته باشد توانايي تصميم درست و توانايي حل مشكلاتي كه پيش مي آيد را داشته باشد
- مسئوليت پذير بوده و اشتياق و انگيزه براي انجام كار را دارا باشد صب ر وشكيبايي در شنيدن وگوش دادن از ديگر خصوصيات مسئول روابط عمومياست.
- مسئول روابط عموميبايد قدرت سازمان دهي واداره زيردستان خود راداشته باشد در برابر شكست ها وناكاميها تحمل نمايد و زود تصميم نگيرد مسئول روابط عمومي بايد به حرفه خود ايمان داشته باشد . مسئول روابط عمــومي بايد احساس مسئوليت نسبت به جامعه و منافع همگان داشته باشد
- مسئول روابط عمومي بايد احساس وفاداري و صداقت به استانداردهاي حرفه خودداشته باشد
- مسئول روابط عمومي بايد شخصيت افراد را ملحوظ داشته و به آنها احترام بگذارد - مسئول روابط عمومي بايد حق اظهار نظر را براي كليه اشخاص ذينفع قائل باشد
- مسئول روابط عمومي بايد در هر شرايط و تحت هر مقرراتي از اصول اخــلاقي ،شرف ، صداقت ، درستي و راستي دفاع كند و در برنامه ريزيهاي خود اين اصول مهم را دخالت دهد
- مسئول روابط عمومي بايد حق را بگويد ،راست گفتن را شعار خود بداند ، از دروغ ،فريب ، ريا ، تزوير بدور باشد كه ريشه تمام نابساماني ها در جوامع بشري از فريب دادن انسانهاست
- مسئول روابط عمومي بايد اين كلام گهر بار امام صادق(ع) را خطاب بهفرزندبزرگوارشان نصب العين خود قرار دهد كه : پسرم حق را بگو ولو عليه تو باشد .
- مسئول روابط عمومي بايد از وعده هاي دروغين و غير ممكن و دست نيافتني پرهيزكند كه حيثيت يك مجموعه را از بين خواهد برد
- مسئول روابط عمومي بايد ابتكار و خلاقيت خود را بكار بندد و در كارها به طورعملي و دقيق تحقيق و بررسي كند
- مسئول روابط عمومي مي بايست با فناوريهاي نوين اطلاعاتي و ارتباطي آشنايي داشته باشد
10-پيشنهادات
اهميت و جايگاه اخلاق در حرفه روابط عمومي به اندازهاي است كه تاكنون چند كنفرانس بينالمللي روابط عمومي در جهان در حوزه روابط عمومي و اخلاق برگزار شده و علاوه بر حضور موثر اخلاق در ادبيات روابط عمومي كتابهايي در حوزه روابط عمومي و اخلاق نگاشته شده است.
همچنين امروزه در جهان منشور اخلاق آتن سرلوحه وظايف روابط عموميهاي حرفهاي قرار دارد.
متاسفانه در كشور ما نه تنها در حوزه روابط عموميها و بويژه در رابطه با رسانهها مقولات اخلاقي تا حدودي ناديده گرفته ميشود بلكه تاسفآورتر، ناديده گرفتن آن در مديريت همايشهايي است كه از سالهاي اخير تحت عنوان همايش بينالمللي روابط عمومي، سمپوزيوم روابط عمومي و غيره در حال برگزار شدن است.
علت عمده در بيتوجهي به اين مقوله مهم و پايه ارجحيت جهتگيريهاي سياسي بويژه غلبه نگاه اقتصادي به جاي نگاه عملي و تئوريك و كسب شهرت از همايشهاي علمي است.
در اين راستا مي توان به راهکارهاي زير براي دستيابي به روابط عمومي متعالي و مردم دار اشاره نمود :
- تدوين منشور جامع اخلاقي و قانوني در حوزه روابط عمومي ها
- ارتقا جايگاه و منزلت ارتباطات و روابط عمومي در نهادهاي عمومي و دولتي
- ضرورت دانش افزايي و نگاه جامع متصديان روابط عمومي در چهارچوب دانشي فني ارزشي و اخلاقي روابط عمومي
- افزايش حمايتهاي تکنيکي و ابزاري و امکاناتي
- توجه به فرهنگ اطلاع رساني فراتر از روابط عمومي :به اين معني که همه افراد سازمان از مديران گرفته تا کارکنان بايد داراي نگرش روابط عمومي و صاحب احساس وظيفه نسبت به مشارکت در امر روابط عمومي باشند .
- تقويت روابط بين الملل و نگاه بين المللي در کشور
ارتباط ميان روابط عمومي ها به منظور اينکه بتواند به عنوان يک جامعه بزرگ و موثر در در پيشبرد هر سه بعد ياد شده روابط عمومي تلاش کند .
11- توصيه هاي اخلاقي به مسئولين روابط عمومي از ديدگاه امام علي (ع)
اكثر ما عادت كرده ايم براي آنكه نوشته خود را علمي جلوه دهيم به گفته ها و نوشته هاي نظريه پردازان غربي استناد كنيم و با استفاده از چند كلمه و عنوان خارجي دانش خود را به رخ ديگران بكشيم اما از بزرگترين نظريه پردازان و صاحب علوم كه به سادگي در دسترس ما هستند غافليم.
به كتب و روايات هر يك از ائمه كه مراجعه كنيم اصيل ترين نظريه هاي ارتباطات را مي توانيم بجوييم. يكي از اين كتب نهج البلاغه مي باشد كه در آن بخشي از خطابه ها و مكتوبات علي(ع) گردآوري شده است. آنچه در ذيل مي آيد صرفاً چند توصيه اخلاقي ايشان است كه براي هر يك كارگزاران روابط عمومي مي تواند مؤثر و مفيد باشد.
§ ارتباطات كلامي را جدي بگيريد زيرا بخش عمده اي از پيامها از اين طريق انتقال مي يابد.
- در آنجا كه بايد سخن گفت خاموشي سودي ندارد و آنجا كه بايد خاموش ماند سخن گفتن خيري نخواهد داشت
- بسا سخن كه از حمله مسلحانه كارگرتر است.
- آنچه نمي داني مگو بلكه همه آنچه را كه مي داني نيز مگو
§ اطلاع رساني كنيد
- مردم دشمن آنند كه نمي دانند
§ بردباري برترين خصلت يك مدير
- بردباري پرده اي است پوشاننده و عقل شمشيري است بران، پس كمبودهاي اخلاقي خود را با بردباري و هواي نفس خود را با شمير عقل بكش
- بردباري و تحمل سختي، ابزار رياست است. تندخويي بي مورد نوعي ديوانگي است. زيرا كه تندخو پشيمان مي شود و اگر پشيمان نشد، پس ديوانگي او پايدار است.
§ مردم دار باشيد
- با مردم به هنگام ديدار و مجالس رسمي و در مقام داوري، گشاده رو باش و از خشم بپرهيز
- هماهنگي در اخلاق و رسوم مردم، ايمن ماندن از دشمني و كينه هاي آنان است
§ برنامه ريزي كنيد
- شتاب پيش از توانايي بر كار و سستي پس از بر دست آوردن فرصت بي خردي است
- كار اندكي كه ادامه يابد، از كار بسياري كه از آن به ستوه آيي اميدوار كننده تر است
§ قدرت ريسك خود را بالا ببريد
- هنگامي كه از چيزي مي ترسي، خود را در آن بيفكن، زيرا گاهي ترسيدن از چيزي از خود آن سخت تر است
§ انتقادپذير باشيد
- ميان شما و پندپذيري، پرده اي از غرور و خودخواهي وجود دارد.
- آن كسي كه از افكار و آراء گوناگون استقبال كند، صحيح را از خطا خوب شناسد.
§ در ارتباطات ميان فردي به تناسب موضوع ستايش كنيد
- ستودن ، بيش از آنكه سزاوار است نوعي چاپلوسي و كمتر از آن درماندگي يا حسادت است.
§ با يقين اقدام كنيد
- علم خود را ناداني و يقين خود را شك و ترديد مپنداريد، پس هرگاه دانستيد عمل كنيد و چون به يقين رسيديد اقدام كنيد
12-منابع و ماخذ:
§ محسنيان راد ، مهدي (1378) ارتباط شناسي ، تهران ، سروش
§ اميني ، رضا ، روابط عمومي ،تهران ، دانشکده علوم ارتباطات
§ معتمد نژاد ، کاظم ( 1357 ) وسايل ارتباط جمعي ، تهران ، دانشکده علوم ارتباطات اجتماعي
§ هنر هشتم ، شماره دوم زمستان 75
§ سايت ايران و جامعه اطلاعاتي
§ سايت کارگزار روابط عمومي
§ سايت مديريت روابط عمومي
